KARBON AYAK İZİ

KARBON AYAK İZİ, İNSAN FAALİYETLERİNİ DOĞRUDAN VE DOLAYLI OLARAK DESTEKLEMEK İÇİN ÜRETİLEN TOPLAM SERA GAZI MİKTARIDIR.

Genellikle eşdeğer ton karbon dioksit (CO2) cinsinden ifade edilir. Örneğin bir otomobil kullandığınızda, aracın motoru sürüş mesafesine ve yakıt tüketimine bağlı olarak belirli miktarda CO2 üreten bir yakıt tüketir. Evinizi petrol, gaz veya kömür ile ısıttığınızda CO2 üretirsiniz. Evinizi elektrikle ısıtsanız bile elektrik enerjisinin üretilmesi sırasında belirli bir miktarda CO2 salınmış olabilir. Yiyecek ve mal satın aldığınızda, yiyecek ve ürünlerin üretiminde de bir miktar CO2 salınır. Karbon ayak iziniz, belirli bir zaman aralığında çeşitli faaliyetlerinizde neden olduğunuz tüm CO2 emisyonlarının toplamıdır. Genellikle karbon ayak izi, bir yıl için hesaplanır. Karbon ayak izini birincil karbon ayak izi ve ikincil karbon ayak izi olmak üzere ikiye ayırabiliriz. Birincil Karbon Ayak İzi Birincil karbon ayak izi, kişilerin direkt olarak gerçekleştirdiği eylemlerden dolayı ortaya çıkan karbon gazı salınımlarının bir ölçüsüdür. Birincil karbon ayak izini etkileyen en büyük faktör ulaşım ve enerji üretimi için yapılan yakıt tüketimidir.

Farklı ulaştırma türlerinde yakılan yakıtların karbon ayak izine yaptığı etkilerle ilgili bazı örnekler verilebilir. Hava taşımacılığında kısa mesafeli (463 km’den az) uçuşlar 257 gr / km CO2 emisyonu yaparken, uzun mesafeli uçuşlar 113 gr / km CO2 emisyonu yapar. Kara taşımacılığında her yolcu için kilometre başına 109 gr / km CO2 emisyonu olur. Bu miktar kamyonlarda 280 gr / km CO2, hafif ticari araçlarda 175 gr / km CO2, yeni kayıtlı binek otomobillerde 127 gr / km CO2, trenlerde 116 gr / km CO2, hibrit elektrikli araçlarda ise 92 gr / km CO2 emisyonu olur. Deniz Taşımacılığında ise feribot ile yolcular için kilometre başına CO2 emisyonu 0,22 kg civarıdır. Bununla birlikte bu oranlar kullanılan geminin türüne göre değişebilir

Birincil Karbon Ayak İzini Azaltma Yolları
1. Mümkün olduğunca toplu taşıma kullanmak
2. Araç bakımlarını düzenli olarak yaptırmak
3. Yakıt tüketimi az olan araçlar kullanmak
4. Kısa mesafelerde yürümek ya da bisiklet kullanmak
5. Güneş, rüzgar gibi yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanmak
6. Gün ışığından mümkün olduğunca faydalanmak
7. Ev ve iş yerlerinde ısı yalıtımına dikkat etmek

İkincil Karbon Ayak İzi
İkincil karbon ayak izi, ürün ve hizmet tüketimi sonucu oluşan emisyon miktarıdır. Birçok kuruluş, kamuya ve özel şirketlere karbon ayak izi hesaplayıcılar sunmaktadır ve bazı kuruluşlar birçok ürünün karbon ayak izlerini hesaplamıştır. ABD Çevre Koruma Kurumu kağıt, plastik, cam, teneke kutular, bilgisayarlar, halı ve lastiklere değinmiştir. Avustralya, kereste ve diğer inşaat malzemeleriyle ilgilenmiştir. Avustralya, Kore ve ABD’deki akademisyenler döşeli yolları ele almışlardır. Bazı kar amacı gütmeyen kuruluşlar ve akademisyenler, postalama mektuplarını ve paketlerini ele almışlardır. Carnegie Mellon Üniversitesi, sekiz ülkenin her birinde 46 büyük ekonomi sektörünün CO2 ayak izlerini hesaplamıştır.

Bazı ürünlerin paketinin değerlendirilmesi, karbon ayak izini bulmak için anahtardır. Karbon ayak izini belirlemenin en önemli yolu ögeyi yapmak için kullanılan malzemelere bakmaktır. Örneğin, bir meyve suyu kutusu aseptik kartondan, bira kutusu alüminyumdan ve bazı su şişeleri camdan veya plastikten imal edilmiştir. Boyutu ne kadar büyükse karbon ayak izi de o kadar büyük olur.
İngiltere’de yapılan bir araştırmada İngiliz halkının diyetlerine bakıldı ve beslenmelerine bağlı olarak karbon ayak izleri tahmin edildi. Günlük ortalama karbon ayak izi; fazla et tüketenler için
7.19 kg, orta ölçekte et tüketenler için
5.63 kg, az miktarda et tüketenler için
4.67 kg, balık tüketenler için 3.91 kg ve vejetaryenler için ise 3.81 kg’dır. Farklı tekstil malzemelerinin karbon ayak izi, geniş bir faktör yelpazesi- ne göre önemli ölçüde değişir. Avrupa’daki tekstil üretimi çalışmaları, bir tüketici tarafından satın alınma noktasında malzemenin kilosu başına CO2 emisyonu; pamukta 7, naylonda 5.43, PET’de 5.55, yünde 5.48’dir.

İnşaat Sektörü
Çimento endüstrisi, küresel CO2 emisyonlarının yaklaşık % 5’ini oluşturmaktadır. Çimento, yaşadığımız ve çalışmakta olduğumuz binaların temellerini ve yapılarını oluşturan betonun ana bileşenidir. Beton, sudan sonra Dünya’da en çok tüketilen ikinci maddedir. Ortalama olarak, her yıl, gezegendeki her kişi tarafından üç ton beton tüketilmektedir.

“Çimento” ve “beton” genellikle birbirinin yerine kullanılırken, beton aslında çimentodan yapılan nihai üründür. Çimentonun ana bileşeni kalkerdir. Çimento üretmek için, kireç taşı ve diğer kil benzeri malzemeler 1400°C’de bir fırında ısıtılır ve daha sonra klinker olarak adlandırılan topaklı ve katı bir madde oluşturmak üzere öğütülür. Ardından klinker çimento oluşturmak için alçı taşı ile birleştirilir.
Çimento imalatı için gereken aşırı sıcaklığa bağlı olarak enerji ve emisyon yoğunluğu yüksektir. Bir ton çimento üretmek 400 kg kömüre eşdeğer enerji gerektirir ve yaklaşık bir ton CO2 üretir. Yüksek emisyonları ve toplum için kritik önemi göz önüne alındığında, çimento CO2 emisyonlarını azaltmak için önemli bir yere sahiptir.

İkincil Karbon Ayak İzini Azaltmanın Yolları
1. Uzak ülkelerden gelen ürünleri sa- tın almamak
2. Fazla ambalajlanmış ürünleri tüketmemek
3. Kağıt, plastik ve cam atıklarını geri dönüşüm kutularına atmak

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: